De geschiedenis van de roos

De roos is natuurlijk de absolute keizerin onder de bloemen. Wij denken niet dat er iemand ter wereld is die nog nooit een roos cadeau heeft gekregen voor een bijzondere gelegenheid.

Haar geschiedenis is waarschijnlijk nog ouder dan je misschien al verwachtte. Er is namelijk fossiel bewijs dat de roos 35 miljoen jaar oud is. Ja, inderdaad, miljoenen jaren dus al! Heden ten dage zijn er meer dan 30.000 verschillende variëteiten en heeft het verreweg de meest gecompliceerde stamboom van alle bloemen ter wereld.

Hoogstwaarschijnlijk is de cultivatie van de roos zo’n 5000 jaar geleden begonnen in Azië. En vanaf die tijd vinden we haar ook terug in vele overleveringen en literatuur en staan ze centraal heel veel in verhalen in de geschiedenis. Er zijn zo veel prachtige verhalen waarin de roos een rol speelt, dat jij er ook vast wel een paar kent.

Uit de Griekse mythologie leren we bijvoorbeeld dat het Aphrodite, de Godin van de Liefde, die de roos haar naam gaf. Maar het was de Godin van de Bloemen, Chlloris, die haar creëerde. Op een dag was Chlloris in het bos toen ze het levenloze lichaam van een wonderschone Nimf vond. Om haar weer tot leven te wekken, riep ze de hulp in van Aphrodite. Zij gaf de Nimf schoonheid. Vervolgens riep Chlloris Dionysus erbij, de God van de Wijn, hij gaf haar nectar zodat zij een zoete geur zou hebben. Daarna kwamen de Drie Gratiën, Aglaia, Euphrosyne en Thalia, zij gaven haar charme, helderheid en vreugde. Vervolgens bloes Zyphyr, De Westenwind, de wolken weg, zodat Apollo, de God van de Zon, op haar kon schijnen en zij kon bloeien… En dat dames en heren, was de geboorte van de roos.

In een ander verhaal, uit een oude Hindoe legende, waren het Brahma, de maker van de wereld , en Vishnu, de beschermer van de wereld aan het ruziemaken over de Lotus en of zij of de roos het allermooiste was ter wereld. Vishnu beweerde dat de roos dat was, terwijl Brahma aan de kant van de lotus stond. Maar Brahma had nog nooit een roos gezien. Toen Vishnu hem de roos toonde, veranderde hij onmiddellijk van mening. Om hem te bedanken creëerde Brahma een bruid voor Vishnu. Haar naam was Lakshmi en ze was gemaakt van 108 grote en 1008 kleine rozenblaadjes.

Duizenden jaren later, aan de andere kant van de wereld op Kreta, zijn er fresco’s en muurschilderingen te vinden van 17.000 jaar voor onze jaartelling waarin gedailleerde beelden zijn van roze rozen. En in diverse tombes in Egypte zijn goed gepreserveerde bloemnkransen gevonden waarin de roos de hoofdrol speelde. De bloemenkrans in de tombe van Hawara is te dateren op ongeveer 170 na Christus en is daarmee de oudste gedocumenteerde roos van een plant die we nu nog steeds kennen.

Nog weer later werden rozen het symbool van de excessen van de Romeinse beschaving. Op een gegeven moment werden boeren verplicht om rozen te groeien in plaats van granen en mais teneinde aan de vraag van de edelen te voldoen. De keizers vulden hun baden en fonteinen met rozenwater en wilden tapijten van rozenblaadjes voor hun bacchanalen en feesten. Ook werden ze gebruikt als confetti, voor medicinale doeleinden en natuurlijk als basis voor parfum. Keizer Helliogabalus stond er bekend om dat hij het rozenblaadjes liet regen tijdens zijn feesten. Ze waren, kortom, niet aan te slepen.

In de 15e eeuw, gebruikten de strijdende partijen in Engeland, de roos als symbool. De witte roos stond voor York en de rode roos was het symbool van Lancaster. Deze oorlog staat nu in de geschiedenisboeken bekend als “The war of the roses”, de oorlog van de rozen.

In de 17e eeuw was er zo’n grote vraag naar rozen en rozenwater, dat ze korte tijd ook gebruikt werden als legaal betaalmiddel. Ze werden als barter gebruikt door de gewone man als hij een betaling aan de adel moest doen. De vrouw van Napoleon, Josephine, hield zo veel van rozen dat zij een enorme collectie verzamelde van wel 250 verschillende variëteiten op een landgoed nabij Parijs.

Echt gekweekte en gecultiveerde rozen komen we pas aan het eind van de 18e eeuw tegen. Ze waren afkomstig uit China en deze bloeiden herhaaldelijk. Dit maakte het interessant voor kwekers alom, omdat ze nu niet meer op de jaarlijkse bloei hoefden te wachten.

Vanaf die tijd spreken van twee verschillende groepen rozen. De groep oude rozen, die gecultiveerd werden in Europa voor 1800 en natuurlijk de groep moderne rozen, die gekweekt werden in Engeland en Frankrijk rond de eeuwwisseling van de 19e eeuw.

Tot het begin van de 19e eeuw waren alle rozen een tint van rose of wit. Een rode roos bezorgen als romantisch symbool, kennen we pas vanaf rond 1800. Enkele tientallen jaren later leerden we ongewone groene roos kennen. De gele roos deed zijn intrede rond 1900. Het was een fransman die haar ontdekte. Joseph Permet-Ducher. Na ruim twintig jaar experimenteren op zoek naar een gele roos, kwam hij per toeval een wilde gemuteerde gele roos tegen tijdens een wandeling. Vanaf die tijd hebben we ook gele en oranje variëteiten.

De roos is echt een bijzondere plant en staat niet voor niets te boek als de meest geliefde bloem van de wereld. Er is geen enkele ander bloem ooit zo populair geweest als de roos gedurende de laatste 50 jaar. In gematigde klimaten zijn rozen de meest gekweekte en geplante planten en als snijbloem blijven ze ook onverminderd populair.

Naar schatting worden er 150 millioen planten per jaar verkocht aan tuiniers. En door zijn uitgebreide cultivatie kunnen we spreken van een plant die de snijbloemen-handel domineert. En niet alleen dat, ze staat natuurlijk aan de basis van de beste parfums die wij kennen.

De geschiedenis van de roos is bijna adellijk te noemen en ze zijn voor altijd verweven in onze eigen geschiedenis. Je vindt haar als embleem in talloze familiewapens en vlaggen. Maar ook als symbool voor politieke partijen, internationale evenementen en bedrijven.

Al met al kunnen we stellen dat de wereld zonder de roos een minder mooie plek zou zijn….